We merken vanzelf wanneer we toe zijn aan de volgende stap
Interview met Liezeth Wintjens en Jolanda Zondag, communicatiestrategen bij de Werkorganisatie Druten Wijchen
10 juni 2024 - Vincent van Stipdonk
Jolanda: Onze werkorganisatie werkt voor twee gemeenten, Druten en Wijchen, met ieder hun eigen college, gemeenteraad en ambities. We werken voornamelijk met zelforganiserende teams. Een daarvan is team Communicatie.
Liezeth: Er zijn geen formele teamleiders, maar Jolanda en ik coördineren samen de zaken die ons team als geheel aangaan: communicatiebeleid, teamontwikkeling, communicatie als vak enzovoorts. En wij zijn verantwoordelijk voor de strategische communicatiedossiers en de advisering aan beide burgemeesters en colleges. Ik richt mij vooral op Wijchen en Jolanda op Druten.
Over team Communicatie van de Werkorganisatie Druten Wijchen
De gemeenten Druten en Wijchen hebben samen zo’n 60.000 inwoners. De gemeenten delen een werkorganisatie van ruim 500 medewerkers. Bij het team Communicatie werken elf mensen: twee communicatiestrategen, vier communicatieadviseurs en vijf communicatiemedewerkers.
Onderbuikgevoel
J: Zo’n gezamenlijke werkorganisatie heeft synergievoordelen, maar ons communicatieadvies aan de colleges is toch vaak gemeentespecifiek. Het zijn niet voor niets aparte gemeentebesturen.
L: De werkorganisatie bestaat zes jaar. In het begin was het zoeken hoe zo’n zelforganisatie met samengevoegde teams van twee gemeenten werkt. Nu zijn we gewend zelf verantwoordelijkheid te nemen, ook voor vernieuwingen. Gaandeweg bleek de vraag naar ons werk altijd groter dan de capaciteit. In ons team groeide een onderbuikgevoel: we werken hard, maar doen we wel altijd de goede dingen?
Nu zijn we gewend zelf verantwoordelijkheid te nemen
J: Kiezen en “Nee” zeggen is voor veel communicatiemensen moeilijk. Bij ons vergt dat nog iets meer, omdat wij met alle collega’s direct in gesprek moeten. Er is geen managementlaag die filtert of inhoudelijk stuurt.
Drietrapsraket
L: Op LinkedIn kwam het boek Communiceren met Focus voorbij. Dat leek een goed hulpmiddel, dus ik nam contact op met Renata. De methode bleek de kers op de taart. We waren al bezig met Factor C en Factor B. Factor C hielp ons omgevingsgerichter te werken, met stakeholdersanalyses en andere instrumenten. Met Factor B hadden we de prioriteiten van onze individuele bestuurders bepaald op basis van hun drijfveren, krachten en netwerk. Communiceren met Focus verbond dat alles en maakte de drietrapsraket af.
Het bleek de kers op de taart
L: In het voorjaar van 2023 gaf Aart een inspiratiesessie. Daarna gingen we zelf aan de slag met prioriteren, speerpuntenanalyses en een prioriteitenkalender. Na de zomer hadden we nog twee sessies met Aart en Renata. En onlangs hadden we een terugkomdag. Het was echt maatwerk. We gingen na de inspiratiebijeenkomst zelf met trial and error aan de slag. Daarna volgde dan een sessie met Renata en Aart. En dan gingen we weer verder.
Praatplaat
J: Je komt een heel eind met hun boek in de hand. Maar de energie, de vragen en de voorbeelden van Aart en Renata helpen je echt verder. Je stapt uit de waan van de dag. Aart liet ons pitches houden over hoe we Communiceren met Focus gebruiken in ons werk. Toen bleek dat we het steeds over impact hadden. Want focus is maar een middel, met communicatie maatschappelijke impact maken is het doel. Daarvan hebben we nu een praatplaat gemaakt.
Daarmee gaan we met de organisatie in gesprek. Zo leggen we uit hoe we werken en afwegingen maken. We voeren het stap voor stap in, zonder lanceermoment ofzo. Het is ook niet zo dat we van vandaag op morgen hele andere dingen doen.
Hulpvragen
L: Als iemand bij ons een persbericht ‘bestelt’, bespreken we eerst het doel, doen we een impactcheck en bekijken we eventuele alternatieven. Daarvoor hebben we hulpvragen, als intake-hulp bij communicatieverzoeken. Geen rigide regels of een ja/nee-antwoord, maar helpende richtlijnen om het goede gesprek te voeren.
Geen rigide regels, maar helpende richtlijnen
J: En we gaan de organisatie nog meer faciliteren op gebied van communicatievaardigheden. Bijvoorbeeld met een toolkit waarmee iedereen in principe zelf eenvoudige dingen kan communiceren, met formats, tips en standaardbrieven. Een brief over een wegafsluiting kan de afdeling meestal prima zelf maken. Een brief over een AZC krijgt wel onze aandacht. Hierbij kijken we naar impact en afbreukrisico.
Actielijst
J: We voeren de werkwijze Communiceren met Impact in zonder dichtgetimmerd plan van aanpak, maar wel met een actielijst. Veel daarvan hebben we al gedaan: prioriteiten bepaald, impactscan ingevoerd, parapluboodschappen opgesteld, praatplaat en hulpvragen gemaakt... Nu gaan we de rest van de organisatie actief meenemen. De volgende stap is dat we gaan kijken naar tijdschrijven, rapporteren en agile-werken.
Nu moet het inslijpen in de organisatie
L: We merken vanzelf wanneer we toe zijn aan de volgende stap. Het is prachtig hoe natuurlijk we als team op deze manier zijn gaan werken. Nu moet het inslijpen in de rest van de organisatie. Daarom is het goed dat we de tijd nemen en dit niet doen in een kort intensief traject.
Soms schuurt het
J: Aart hielp ons ook om vanuit onze monitoringstool betere online-omgevingsanalyses te maken, zodat we beter weten wat er leeft in de gemeenten. Als er veel vragen zijn over een onderwerp, dan moeten we daarop inspelen. Nu monitort onze newsroom wekelijks de online-media. Dat helpt ons om impact-voller te werken.
Het gaat soms ook verrassend gladjes
L: Natuurlijk kan het soms schuren. Het is menselijk om trots te zijn op je eigen werk en daar graag over te willen communiceren. Dus niet iedereen zit te wachten op een gesprek over of communiceren echt impact heeft. Maar het gaat soms ook verrassend gladjes. Een half jaar terug wilde een wethouder een persmoment rond de ondertekening van een bouwcontract, maar dat heeft voor inwoners geen betekenis. Het was spannend om dat de wethouder te vertellen, maar die reageerde blij: “Ik merk de laatste tijd dat je actief meedenkt en adviseert. Daardoor communiceren we strategischer.”
Structuur en houvast
J: Wat Renata en Aart doen is geen hogere wiskunde. Het is een werkmethode, die ons helpt de goede dingen te doen. Het biedt structuur, houvast én ruimte voor eigen invulling. En belangrijk: Renata en Aart brengen steeds weer scherpte: “Doe je het voor inwoners in het algemeen, of voor die inwoners die hulp van de gemeente nodig hebben?” Soms hoor ik de stemmen van Aart en Renata in mijn achterhoofd!
Wat Renata en Aart doen is geen hogere wiskunde
L: Ik kijk nu vaker met ‘vreemde ogen’ naar mijn werk. Ook ik vind mijn eigen projecten stiekem extra belangrijk. Het is goed om daar met wat afstand naar te kijken. Zo onderdruk ik steeds beter de neiging om - als het weer druk is - snel maar allerlei zaken op te pakken en af te handelen.
Leerkring ‘Communiceren met focus’
Ben jij nieuwsgierig naar ervaringen van andere (overheids)organisaties?
Word dan lid van de Leerkring ‘Communiceren met focus’! We organiseren drie bijeenkomsten per jaar, waarin je kennis en ervaring kunt delen met collega’s.